Week 4 van ZomerLezen 2024. Vandaag vind je hier leestips van verhalen uit de geschiedenis.

Hoe heb ik gekozen?

De werkelijke ‘opdracht’ was verhalen uit een periode uit de geschiedenis. Ik heb de titel iets afgekort, maar het is wel een periode uit de geschiedenis. Ik heb gekozen voor de twee Wereldoorlogen. Hier is ook gewoon de meeste literatuur van, dus ik heb het me even gemakkelijk gemaakt. 😉

Majoor Rosalie – Timothée de Fombelle (Querido, 2018)

1917. Rosalie is vijf jaar. Ze mag achteraan in de klas tekenen, terwijl de oudere kinderen leren lezen. Hoewel het front ver weg is, wordt haar wereldje door oorlog bepaald. De meester leest de heroïsch

klinkende krantenkoppen voor, en moeder de hoopgevende brieven van vader, die soldaat is. De waarheid wordt aan een klein meisje niet verteld. Daarom leert Rosalie stiekem lezen. Want ze wil weten wat er echt in de brieven staat, over de verschrikkelijke oorlog en over haar vader.

72 pagina’s, voor lezers van 7 tot 9 jaar

Ons kasteel aan zee – Lucy Strange (Gottmer, 2020)

Petra is de dochter van een vuurtorenwachter. Samen met haar ouders en zus woont ze in de vuurtoren, die ze liefkozend ‘ons kasteel’ noemen. Petra’s wereld bestaat uit avonturen in verborgen tunnels en griezelige verhalen over zeemonsters. Maar aan die zorgeloze jeugd komt een eind als de Tweede Wereldoorlog uitbreekt. De oorlog is ook in de vuurtoren voelbaar, en al snel beginnen er scheurtjes te ontstaan in het gelukkige gezin. Petra doet alles wat ze kan om de geheimen van het gezin te ontrafelen.

232 pagina’s, voor lezers van 10 tot 12 jaar

Naar het noorden – Koos Meinderts (Hoogland & Van Klaveren, 2016)

Het is oorlog, het is winter en er is in de grote steden nauwelijks nog te eten. Jaap, Nel en Kleine Kees vertrekken per binnenschip met een grote groep ondervoede ‘bleekneusjes’ naar het platteland in het noorden waar nog wel voldoende voedsel is. Jaap wordt gescheiden van zijn zus en broertje en ondergebracht bij een kinderloos echtpaar, ver van huis. Hij moet letterlijk van zich afslaan om in zijn nieuwe wereldje waarin alles vreemd is een plek voor zichzelf op te eisen. Ondertussen gaat de oorlog gewoon door en vraagt hij zich af wanneer hij zijn ouders weer terugziet. Zouden ze nog wel leven? En hoe vergaat het Nel en Kleine Kees?

160 pagina’s, voor lezers van 10 tot 12 jaar

Familiegeheim – Caja Cazemier & Martine Letterie (Ploegsma, 2015)

Eva is een vrolijke meid van dertien. Ze heeft weinig nagedacht over het feit dat haar moeder haar eigen ouders vrijwel nooit ziet en dat zij haar familie van moederskant daarom niet kent. Maar dan wordt Eva’s opa begraven. Waarom mag er niemand bij de begrafenis zijn, en wie is die geheimzinnige oude vrouw bij het graf?

Eva duikt de familiegeschiedenis in. Maar waarom krijgt ze geen antwoord op haar vragen?

Hanneke gaat naar de begrafenis van de broer met wie ze al heel lang geen contact meer had. Ooit hebben ze een stilzwijgende afspraak gemaakt: over vroeger wordt niet meer gepraat. De geschiedenis van de familie is er niet een om trots op te zijn. In de oorlog kozen Hannekes ouders voor de kant van de Duitsers.

Maar dan ziet Hanneke op de begrafenis van haar broer een meisje van dertien. Zo oud was zij ook toen ze op de vlucht moesten…

Misschien wordt het tijd om het zwijgen over het verleden te verbreken.

192 pagina’s

Belledonne kamer 16 – Anke De Vries (Lemniscaat, 2016)

‘Ik leef, ik leef. Mijn God hoe is het mogelijk…’ is het eerst dat Robert leest als hij het notitieboekje openslaat. Hij heeft het gevonden tussen de spullen van zijn opa die net is overleden: een klein zakboekje en een kogel. Verder staat er weinig in het boekje. Een paar zinnen, enkele initialen, soms een korte gedachte, een naam. Helemaal voorin alleen ‘Robert Macy’. Het dateert uit 1944.

Robert vertelt zijn ouders dat hij met vakantie naar Frankrijk gaat om wat rond te trekken, maar eigenlijk gaat hij op onderzoek. Hij komt aan in het dorp waar zich pension Belledonne moet bevinden. Dit pension werd genoemd in het boekje, en ook de naam Eleonore. Zal het hem lukken ook de rest van de raadselachtige gegevens uit het zakboekje te ontrafelen?

140 pagina’s

Wij blijven bij elkaar – Martine Letterie (Leopold, 2020)

1938. Er dreigt oorlog. Sonni en haar broertjes en zusjes worden door hun moeder op de trein naar Nederland gezet, in de hoop dat ze daar veilig zullen zijn. Niets is minder waar. Sonni heeft maar één wens: zorgen dat zij en haar broertjes en zusjes bij elkaar kunnen blijven. Ze heeft nog geen idee dat deze treinreis nog maar de allereerste is.

Er zullen er meer volgen, die hen naar kamp Westerbork en uiteindelijk naar Bergen-Belsen brengen…

Martine Letterie reisde naar Israël om de kinderen Birnbaum (inmiddels op hoge leeftijd) te ontmoeten en hun verhaal van binnenuit te vertellen.

320 pagina’s

Het Dorp van de Zwaluwen – Marc De Bel (Pelckmans, 2021)

Zaterdag 10 juni 1944, 13.05 uur (Duitse tijd).

Oradour-sur-Glane, een afgelegen, idyllisch dorpje midden in Frankrijk, waar de oorlog en de recente landing in Normandië enkel via de schaarse radioberichten het Dorp van de Zwaluwen binnensijpelen.

Roger, de achtjarige onverbeterlijke belhamel van het dorp, verlangt al om straks met Marcel en zijn andere vriendjes te gaan zwemmen in de rivier. Robert, de achttienjarige middenvelder van Union Sportive d’Oradour, kijkt, in tegenstelling tot zijn oudere clubmakker Armand, die bij een vorige wedstrijd een been brak, vol spanning uit naar de wedstrijd van morgen, terwijl Mademoiselle Denise, de onderwijzeres van het dorp, die vandaag vierentwintig wordt, naar school fietst. Echter minder vrolijk en opgewekt, na wat ze gisteren heeft gezien.

200 pagina’s

De boekendief – Markus Zusak (The House of Books, eerste editie 2005)

Nazi-Duitsland, 1939. Liesel is negen jaar oud wanneer zij en haar broertje Werner naar een pleeggezin worden gebracht. Werner sterft onderweg en Liesel komt alleen aan bij het oudere echtpaar Hubermann. Als ze bij het graf van haar broer een zwart boekje vindt, het zogenaamde Doodgravershandboek, begint haar liefdesaffaire met boeken en woorden. Liesel leert met hulp van haar pleegvader lezen en al spoedig steelt ze boeken uit de boekverbrandingen van de nazi’s, uit bibliotheken; overal waar er ook maar boeken te vinden zijn. Maar dit zijn gevaarlijke tijden…

552 pagina’s

Tweestrijd – Paul Dowswell (Kokboekencentrum, 2020)

Het is oktober 1944. Londen ligt onder vuur. Duitse raketten vliegen sneller dan het geluid en slaan zonder waarschuwing in. De zestienjarige Yvie Russell en haar familie hebben de Blitz overleefd, maar weten ze deze nieuwe dreiging ook te doorstaan?

Ook de Poolse dwangarbeider Tomasz Nowicki vreest voor zijn leven. Onder erbarmelijke omstandigheden bouwt hij V2-raketten voor de Duitsers, terwijl hij betwijfelt of hij zijn zeventiende verjaardag zal halen.

De Nederlandse Marijke de Haan ziet steeds meer van deze raketten opduiken in het bos vlak bij het dorp waar ze woont. Samen met haar vriend Thijs riskeert ze haar leven door ze te fotograferen voor het verzet.

De jonge Duitse soldaat Rolf Maier heeft de opdracht gekregen om het V2-lanceerplatform te bewaken. Hij weet dat de oorlog verloren is en verwacht te worden gedood nog voordat deze eindigt.

Naarmate de herfst verstrijkt, raken de levens van Rolf, Marijke, Tomasz en Yvie steeds verder verstrengeld. Wie van hen weet de oorlog te doorstaan en wie zal de naderende winter niet overleven?

256 pagina’s

De crèche – Elle van Rijn (Hollands Diep, 2020)

Amsterdam, 1942-1943. Tegenover de Hollandsche Schouwburg bevindt zich de Joodse Crèche, door de Duitsers getransformeerd in een verzamelplaats voor Joodse kinderen voordat zij op transport gaan. Samen met de andere Joodse kinderverzorgsters van de crèche bekommert de zeventienjarige Betty Oudkerk zich om het lot van de kinderen, terwijl het leven voor Joden buiten de crèche steeds beangstigender wordt. In het diepste geheim weten ze onder leiding van Henriëtte Pimentel, de directrice van de crèche, ruim zeshonderd kinderen van deportatie te redden, ongeacht de risico’s die dat met zich meebrengt.

De crèche is het verzetsverhaal van jonge vrouwen die in wrede omstandigheden moeten beslissen over leven en dood. Moedige vrouwen met een vurige hoop voor de toekomst – want wie een kind redt, redt de wereld.

333 pagina’s

De lege stad – Simone van der Vlugt (Ambo Anthos, 2016)

Op 14 mei 1940 wordt Rotterdam getroffen door het zwaarste bombardement dat Nederland heeft gekend. Voor de pasgetrouwde Katja betekent dit het einde van haar onbezorgde leven. Bijna de helft van haar familie komt om. Samen met haar man neemt ze haar overgebleven broertjes en zusjes in huis. Ze is vastbesloten hen door de oorlog heen te helpen. Maar naarmate het leven grimmiger wordt, wordt dit steeds moeilijker.

304 pagina’s

De typiste – Lody van de Kamp (Kokboekencentrum, 2024)

De Joodse Lien de Vries is weduwe en moeder van twee kinderen. In oorlogstijd vindt ze een kantoorbaan bij de Joodse Raad in Amsterdam. Dagelijkst typt Lien berichten voor het Joodsche Weekblad, waarin maatregelen van de Duitse bezetter worden bekendgemaakt aan de Joden.

Vanaf haar eerste werkdag slaat de twijfel toe. Kan ze voor de vijand blijven werken om haar kinderen te onderhouden en hun veiligheid te garanderen, terwijl ze weet welk vreselijk lot haar gemeenschap te wachten staat?

272 pagina’s

Het Achterhuis, dagboekbrieven – Anne Frank (Prometheus, 2015)

Anne Frank hield van 12 juni 1942 tot 1 augustus 1944 een dagboek bij. Zij schreef haar brieven alleen voor zichzelf, tot ze in de lente van 1944 op radio Oranje de minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen in ballingschap, Bolkestein, hoorde spreken. Hij zei dat na de oorlog alle getuigenissen van het lijden van het Nederlandse volk onder de Duitse bezetting verzameld en openbaar moesten worden gemaakt. Als voorbeeld noemde hij onder andere dagboeken. Onder de indruk van deze redevoering besloot Anne Frank na de oorlog een boek te publiceren. Haar dagboek zou daarvoor als basis dienen.

In maart 1945 stierf Anne Frank op vijftienjarige leeftijd in het concentratiekamp Bergen-Belsen. De enige overlevende van de familie, Otto Frank, zorgde ervoor dat het dagboek van zijn dochter toch gepubliceerd werd. In 1947 verscheen Het Achterhuis. Het is sindsdien een van de meest gelezen boeken ter wereld. Het is in meer dan dertig landen verschenen en er zijn meer dan zestien miljoen exemplaren van verkocht.

328 pagina’s

Kinderen van het verzet – Piet Boncquet (Pelckmans, 2019)

Vanaf het moment van de Duitse inval in mei 1940 begon het verzet tegen de bezetting. Vaak ging het om gewone burgers die, uit overtuiging of uit vaderlandsliefde, actief of passief verzet pleegden tegen Duitse soldaten, de Duitse oorlogsmachine en Belgische collaborateurs. In de loop van de oorlog organiseerde het verzet zich en werd het gewelddadiger, omdat de bezetter zich genadeloos opstelde. De diepe tegenstelling tussen ‘witten’ en ‘zwarten’, tussen verzetslui en collaborateurs, heeft de naoorlogse samenleving getekend. Onder meer daardoor is, zeker in Vlaanderen, het verhaal van de weerstand minder bekend. Onterecht, zoals blijkt uit de pakkende getuigenissen in Kinderen van het verzet.

232 pagina’s

Ondergedoken als Anne Frank – Marcel Prins en Peter Henk Steenhuis (Van Oorschot, 2020)

Het bekendste onderduikverhaal is dat van Anne Frank. Maar er zijn natuurlijk veel meer kinderen die ondergedoken hebben gezeten. In dit boek vertellen veertien van hen hun onderduikverhaal.

Hoe is het om niet de vrijheid te hebben om te zijn wie je bent, te geloven wat je wilt? Om niet de vrijheid te hebben te kunnen zeggen wat je wilt? Eruit te zien zoals je wilt, te kunnen gaan en staan waar je wilt? De onderduik was een ‘snelkookpan’ voor emoties en ervaringen, angst, haat, liefde, verraad, onbaatzuchtigheid. Allemaal thema’s die ook nu aanspreken

184 pagina’s

Voor meer ZomerLezen, kijk zeker ook bij:

• Astrid van Boekrecensies Blog
• Emmy van Zon en maan
• Katrien van Boeken Boeken Boeken
• Marijke van Ontdekt de wereld
• Marlous van Marlous leest

ZomerLezen is een actie vanuit het basisonderwijs om kinderen te stimuleren te blijven lezen in de zomervakantie. Dit komt hun leesniveau en taalvaardigheid in het nieuwe schooljaar alleen maar ten goede. De laaggeletterdheid in onze landen is tevens alarmerend hoog. Dus ook voor volwassenen is lezen goed voor hun ontwikkeling.

Liefs ❤
Kim